Một hệ thống vận hành quy mô lớn luôn cần có một bài hướng dẫn tổng quan, bởi nếu không có nó, người mới tham gia rất dễ rơi vào tâm lý lo lắng vì sợ bị đi lạc hướng. Tuy nhiên tại contribute.htmb.org, nhờ tư duy thiết kế mạch lạc "đi đến đâu hướng dẫn trực quan tự động hiện ra đến đó", bạn sẽ không cần phải học thuộc lòng bất cứ quy tắc nào trước. Hãy cứ mở trang cá nhân của mình ra, bấm vào các mục công việc cụ thể và thong dong thực hiện... Mọi tác vụ đóng góp công đức tại đây sẽ nhẹ nhàng, thảnh thơi tựa như một chuyến đi dạo giữa khu rừng vắng vậy!
Đặc biệt, mỗi hệ thống công nghệ thông thường đều giữ lại những bí mật về giải pháp kỹ thuật và cấu trúc dữ liệu cho riêng mình; nhưng riêng với hệ thống này, chúng tôi lựa chọn chia sẻ toàn bộ. Mục đích là để các nhà phát triển hệ thống thuộc thế hệ tiếp nối có thể thấu hiểu, kế thừa và từ đó phát triển nên những phiên bản mới ngày một hoàn thiện, tối ưu hơn.
Lời người sáng lập: Trong quá trình thiết kế và xây dựng hệ thống contribute.htmb.org, ban đầu tôi nghĩ rằng cần phải chọn nền tảng của phân hệ đóng góp này giống hệt với nền tảng của các bộ sách ebook HTMB, tức là sử dụng chuẩn khung mã Bootstrap 3, để tiện lợi cho nhiều công đoạn đồng bộ dữ liệu sau này.
Thế nhưng, cho đến khi toàn bộ hệ thống contribute hoàn tất và nhìn lại, tôi nhận thấy hướng suy nghĩ kia đã không còn cần thiết nữa. Bởi vì hiện tại, hệ thống của chúng ta đã cung cấp những bộ công cụ trực quan và chuyên sâu đến mức có thể xử lý tự động đến từng câu, từng chữ, đồng thời có giải pháp lắp ghép chúng lại thành một khối hoàn chỉnh theo một khuôn mẫu chuẩn mực đã được lập trình sẵn. Do vậy, bài viết "Hướng dẫn soạn thảo" này thực chất cũng chẳng có quy trình kỹ thuật nào phức tạp để viết cả.
Khác với việc tự tay tạo ra một cuốn sách hoàn chỉnh trên hệ thống chính của HTMB — nơi yêu cầu người tạo sách phải trang bị chút kiến thức căn bản về HTML, và nếu có thêm hiểu biết về framework Bootstrap 3 sẽ là lợi thế rất lớn để tự lên ý tưởng, trình bày nên những trang sách tuyệt mỹ. Tại đây, chúng tôi đã chuẩn bị sẵn các cuốn sách cùng hệ thống chương mục rỗng. Toàn bộ nội dung chữ được đóng góp từ phân hệ contribute sẽ tự động nạp thẳng vào những vị trí chừa sẵn đó.
Sự cải tiến này đã triệt tiêu hoàn toàn tính phức tạp về mặt công nghệ. Người tham gia đóng góp biên chép ở đây không cần phải biết bất kỳ kiến thức cơ bản nào về HTML nữa. Bạn chỉ cần đọc thông suốt một đoạn kinh văn, rà soát sửa lỗi chính tả, và lựa chọn bảng màu phân loại hội thoại phù hợp theo quy định trực quan có sẵn:
Khu vực vừa đề cập ở trên chính là phòng biên chép kinh văn — hạt nhân cốt lõi của toàn bộ hệ thống contribute. Vậy ngoài tác vụ này ra, contribute sẽ cần đến sự chung tay của những thành viên sở hữu các kỹ năng gì tiếp theo?
Căn cứ theo hệ thống máy dịch của Google hiện tại đang hỗ trợ 108 ngôn ngữ, một bài kinh gốc sau khi hoàn thiện biên chép có thể mở rộng dịch sang 107 ngôn ngữ còn lại trên thế giới. Trung tâm dịch thuật đã bố trí sẵn văn bản kinh gốc, bạn chỉ cần lựa chọn ngôn ngữ đích mong muốn là hệ thống sẽ tự động chuyển bạn thẳng đến phòng dịch thuật chuyên dụng.
Tại phòng dịch thuật này, giao diện được tối ưu hóa thành 2 màn hình trực quan: Bên trái hiển thị rành mạch từng câu ngắn của sách gốc Tiếng Việt, bên phải là ô nhập văn bản (Unicode Text) tương ứng. Khi người dịch thuật click vào một câu bất kỳ (cho dù ở cột bản dịch hay cột bản gốc), màn hình đối diện sẽ lập tức tự động cuộn đến vị trí tương ứng để đối chiếu. Cách thiết kế này giúp người dịch đạt được sự tập trung cao độ, nhìn thấy rõ ràng tiến trình công việc của mình đang ở câu thứ mấy trên tổng số toàn bài, hoàn toàn không lo bị sót hay lệch dòng.
Kết quả của quá trình dịch thuật này là gì? Đó là chúng ta sẽ thu được một file văn bản Unicode_text có cấu trúc mã đồng bộ y hệt như bản gốc, chỉ khác biệt về mặt ngôn ngữ. File dữ liệu này được đưa lên sách dịch trên HTMB, sau đó cũng sẽ được trích xuất làm tệp phụ đề (sub-title) chuẩn mực cho hệ thống video sách nói đạt chuẩn Youtube-HTMB.
Trung tâm Thu âm luôn trong tư thế sẵn sàng để tiến hành thu âm tạo sách nói Youtube-HTMB dựa trên các file dữ liệu chữ vừa được hoàn thành ở các bước trước. Người thu âm chỉ cần lựa chọn một bài kinh cụ thể trong một cuốn kinh, chọn ngôn ngữ mình muốn đọc và bước vào phòng thu số.
Phòng thu đã được lập trình để hiển thị tách bạch từng câu ngắn của bài kinh. Nhờ vậy, người đọc có thể chủ động thu đi thu lại một câu bất kỳ cho đến khi đạt yêu cầu mà không cần phải đọc lại cả bài. Khi đã thu âm xong toàn bộ các câu, bạn chỉ cần nhấn nút xuất file MP3, hệ thống sẽ tự động liên kết các đoạn âm thanh rời rạc đó lại thành một file MP3 liền mạch duy nhất kèm theo các tùy chọn nhịp điệu linh hoạt: *Nhanh / Chậm / Chậm rãi*.
Tiêu chuẩn đánh giá file MP3 đạt yêu cầu: Mục đích tối thượng của việc thu âm này là phục vụ cho dự án sách nói Youtube-HTMB đa ngôn ngữ. Vì thế, chỉ cần âm thanh phát ra rõ ràng, đúng chữ là đã đạt chuẩn, hệ thống hoàn toàn không đòi hỏi người đọc phải có chất giọng quá xuất sắc hay kỹ năng luyến láy chuyên nghiệp của phát thanh viên. Bạn chỉ cần trang bị một chiếc chiếc micro (loại có dây hoặc không dây) kết nối vào laptop hoặc máy tính bảng là có thể làm việc được. Đặc biệt, nếu bạn ngồi trong phòng kín, không gian xung quanh yên tĩnh không bị tạp âm bên ngoài ảnh hưởng, bạn hoàn toàn có thể tận dụng luôn chiếc micro tích hợp sẵn (built-in) trên thiết bị của mình.
Một file MP3 sau khi được tạo ra (tức là do người thu âm đọc từng câu chữ và được hệ thống ghép lại mà thành), bản thân logic xử lý ấy đã tự động thiết lập và sinh ra một file sub-title chuẩn cố định về mặt dòng thời gian (timeline). Trong tương lai, khi chương sách đó được dịch ra N bản dịch ngôn ngữ mới, mỗi bản dịch mới này khi kết hợp với file sub-title chuẩn kia sẽ lập tức tạo ra một file sub-title đầy đủ của ngôn ngữ đó. File sub-title mới này sẽ tự động bao gồm luôn giọng đọc bằng trí tuệ nhân tạo (AI) chạy khớp trực tiếp trên đó, mang lại mức độ đồng bộ tuyệt đối 100% và độ trễ hình - tiếng đảm bảo nhỏ hơn 0.01%. Nhờ vậy, một video MP4 đưa lên Youtube ban đầu chỉ cần sở hữu 1 file âm thanh gốc kèm theo N file phụ đề có sẵn, là nghiễm nhiên trở thành N bản dịch sống động có cả âm thanh lẫn chữ viết vô cùng chính xác. Dù công nghệ AI hỗ trợ tối đa đến mức như vậy, nhưng bước dịch thuật nền tảng và kiểm soát độ chuẩn xác của file gốc vẫn luôn cần đến bàn tay và trí tuệ thủ công của con người thực hiện.
Bên cạnh các phòng chức năng chính, hệ thống contribute.htmb.org còn tích hợp sẵn rất nhiều công cụ vệ tinh như: Tiếp nhận ý kiến phản hồi của độc giả, không gian đọc và đối chiếu trực tiếp văn bản gốc, module tối ưu hóa cấu trúc cho máy tìm kiếm Google (SEO), hay các tính năng chia sẻ nhanh lên mạng xã hội... Những công cụ này hiện tại đã được tối ưu rất tốt cho nhu cầu hiện hành, tuy nhiên trong tương lai nếu có những thay đổi lớn hay nhỏ từ các nền tảng công nghệ, đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi luôn sẵn sàng cập nhật nâng cấp kịp thời.